ការផ្គត់ផ្គង់អង្ករពិភពលោកប្រឈមនឹងហានិភ័យ នៅពេលតម្លៃជីកើនឡើង និង El Nino ត្រឡប់មកវិញ

ការផ្គត់ផ្គង់អង្ករពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យជាច្រើន នៅពេលតម្លៃជីកើនឡើងខ្ពស់ ថ្លៃប្រេងឥន្ធនៈកើនឡើង និងបាតុភូត El Nino អាចធ្វើឱ្យអាកាសធាតុនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍កាន់តែក្តៅ និងរាំងស្ងួតនៅឆមាសទីពីរនៃឆ្នាំនេះ។ អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (FAO) ធ្លាប់បានព្យាករថា ផលិតកម្មអង្ករឆ្នាំដាំដុះ 2025–2026 អាចកើនឡើង 2% ដល់កម្រិតកំណត់ត្រាថ្មី ប៉ុន្តែការប្រែប្រួលថ្មីៗពីថ្លៃធាតុចូល ការដឹកជញ្ជូន និងអាកាសធាតុ កំពុងធ្វើឱ្យទីផ្សារអង្ករចូលដល់ដំណាក់កាលដែលងាយរងផលប៉ះពាល់ជាងមុន។

ការផ្គត់ផ្គង់អង្ករពិភពលោកផ្លាស់ប្តូរពីការផ្គត់ផ្គង់លើស ទៅជាហានិភ័យនៃការរឹតបន្តឹង

កាលពីមុន ទីផ្សារអង្ករពិភពលោកត្រូវបានគាំទ្រដោយការផ្គត់ផ្គង់សម្បូរបែប ផលិតកម្មល្អ និងស្តុកធំនៅប្រទេសនាំចេញសំខាន់ៗ។ ទោះយ៉ាងណា ចូលដល់ឆ្នាំ 2026 ទិដ្ឋភាពទីផ្សារចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរ នៅពេលកត្តាអវិជ្ជមានជាច្រើនកើតឡើងក្នុងពេលតែមួយ ចាប់ពីភាពតានតឹងនៅមជ្ឈិមបូព៌ាដែលរំខានដល់លំហូរប្រេងឥន្ធនៈ និងជីឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូស (Hormuz) រហូតដល់ហានិភ័យ El Nino ដែលបង្កភាពរាំងស្ងួតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាតំបន់ដែលមានប្រទេសផលិត និងប្រើប្រាស់អង្ករសំខាន់ៗជាច្រើន។

អង្ករគឺជាទំនិញចាំបាច់សម្រាប់សន្តិសុខស្បៀងពិភពលោក ដូច្នេះគ្រាន់តែការផ្គត់ផ្គង់ត្រូវរំខានក្នុងកម្រិតតិចតួច ក៏អាចបង្កសម្ពាធលើតម្លៃ ថ្លៃជីវភាព និងថវិការបស់គ្រួសារជាច្រើន ជាពិសេសនៅទីផ្សារដែលងាយរងផលប៉ះពាល់ពីតម្លៃ ដូចជាអាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ អ្វីដែលគួរកត់សម្គាល់គឺ ទីផ្សារមិនទាន់ខ្វះខាតភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែសញ្ញានៃការរឹតបន្តឹងការផ្គត់ផ្គង់បានចាប់ផ្តើមលេចឡើង ហើយអាចកាន់តែច្បាស់ចាប់ពីឆមាសទីពីរនៃឆ្នាំនេះ ដល់ដើមឆ្នាំក្រោយ។

សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ារំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ជី និងថាមពល

មូលហេតុសំខាន់មួយដែលកំពុងបង្កសម្ពាធលើផលិតកម្មស្រូវ គឺភាពតានតឹងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ជាពិសេសទាក់ទងនឹងផ្លូវដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូស – ចំណុចឆ្លងកាត់យុទ្ធសាស្ត្រដែលភ្ជាប់តំបន់ឈូងសមុទ្រពែក្សជាមួយទីផ្សារពិភពលោក។

នៅពេលលំហូរប្រេងឥន្ធនៈ និងជីឆ្លងកាត់តំបន់នេះត្រូវរំខាន ថ្លៃដើមផលិតកម្មកសិកម្មនៅប្រទេសជាច្រើនបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ រឿងនេះប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ប្រទេសនាំចេញអង្ករធំៗ ដូចជាថៃ វៀតណាម ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចូល ដូចជាហ្វីលីពីន និងឥណ្ឌូណេស៊ី។

តម្លៃជី និងប្រេងឥន្ធនៈកើនឡើងខ្ពស់ កំពុងធ្វើឱ្យកសិករនៅប្រទេសអាស៊ីជាច្រើនត្រូវកែសម្រួលផែនការដាំដុះ។ លោក Maximo Torero – សេដ្ឋវិទូជាន់ខ្ពស់នៃ FAO បានឱ្យដឹងថា៖ “កសិករនៅប្រទេសមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមសាបព្រោះហើយ ប៉ុន្តែកំពុងកាត់បន្ថយធាតុចូល ដោយសារថ្លៃដើមកើនឡើងខ្ពស់។ យើងនឹងឃើញការផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោកកាន់តែតឹងតែងនៅឆមាសទីពីរនៃឆ្នាំនេះ និងដើមឆ្នាំក្រោយ។”

ការពិតនៅប្រទេសជាច្រើនបង្ហាញថា កសិករកំពុងកាត់បន្ថយបរិមាណជីដែលប្រើ ឬបង្រួមផ្ទៃដីដាំដុះ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ ដែលអាចនាំឱ្យផលិតកម្មធ្លាក់ចុះក្នុងរដូវខាងមុខ។ នៅហ្វីលីពីន ហានិភ័យនេះកាន់តែច្បាស់ នៅពេលផលិតកម្មអាចធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ក្នុងបរិបទដែលប្រភពនាំចូលក៏ប្រឈមនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជាជាច្រើន ដោយសារគោលនយោបាយរឹតត្បិតការនាំចេញ។

នៅឆ្នាំ 2008 ការរឹតត្បិតការនាំចេញពីប្រទេសផ្គត់ផ្គង់ធំៗ បានធ្វើឱ្យតម្លៃអង្ករកើនឡើងទ្វេដង ដល់ប្រហែល 1,000 USD/តោន ដែលបង្កអស្ថិរភាពនៅប្រទេសជាច្រើន។ ថ្មីៗជាងនេះ ក្នុងដំណាក់កាល 2022–2023 ស្ថានភាពការផ្គត់ផ្គង់តឹងតែង រួមជាមួយការរឹតត្បិតការនាំចេញរបស់ឥណ្ឌា ក៏បានធ្វើឱ្យតម្លៃកើនឡើងខ្លាំង និងនាំឱ្យមានបាតុភូតស្តុកទុកដោយភ័យស្លន់ស្លោ។

នៅប្រទេសថៃ កសិករម្នាក់បានឱ្យដឹងថា ថ្លៃដើមផលិតកម្មបានកើនឡើងខ្លាំងបើធៀបនឹងរដូវមុន ដែលក្នុងនោះតម្លៃជីកើនពីប្រហែល 850 បាត ដល់ 1,000–1,200 បាតក្នុងមួយបាវ ធ្វើឱ្យគាត់ត្រូវកាត់បន្ថយបរិមាណជីដែលប្រើពាក់កណ្តាល។ នៅហ្វីលីពីន កសិករមួយចំនួនក៏កំពុងគិតពីការមិនដាំដុះ ឬកាត់បន្ថយបរិមាណជី ដែលអាចធ្វើឱ្យផលិតកម្មធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់នាពេលខាងមុខ។ “បច្ចុប្បន្ន កសិករមួយចំនួនបានឱ្យដឹងថា ពួកគេប្រហែលជាមិនសាបព្រោះ ឬនឹងកាត់បន្ថយបរិមាណជីដែលប្រើ ដែលប្រាកដជានឹងធ្វើឱ្យផលិតកម្មធ្លាក់ចុះ” នេះបើតាមលោកស្រី Arze Glipo នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទរួមបញ្ចូលគ្នា (Integrated Rural Development Foundation)។

នៅវៀតណាម តម្លៃជីនាពេលថ្មីៗនេះមាននិន្នាការរក្សានៅកម្រិតខ្ពស់ និងប្រែប្រួលតាមទីផ្សារពិភពលោក ដែលក្នុងនោះប្រភេទជីសំខាន់ៗសុទ្ធតែស្ថិតក្នុងតំបន់តម្លៃខ្ពស់បើធៀបនឹងឆ្នាំមុនៗជាច្រើន។ យោងតាមព្រឹត្តិបត្រទីផ្សារដែលធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពនៅដើមខែឧសភា ឆ្នាំ 2026 តម្លៃជីអ៊ុយរ៉េក្នុងស្រុកជាទូទៅមានចន្លោះប្រហែល 660,000 – 690,000 ដុង/បាវ តម្លៃជី DAP មានចន្លោះពី 1,000,000 – 1,270,000 ដុង/បាវ អាស្រ័យលើប្រភេទ ខណៈដែលជី NPK ពេញនិយមជាទូទៅស្ថិតក្នុងចន្លោះពី 700,000 ដល់ជិត 1 លានដុង/បាវ។

កម្រិតតម្លៃនេះត្រូវបានកត់ត្រាថាស្ថិតក្នុងវដ្តខ្ពស់ និងបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់បើធៀបនឹងឆ្នាំមុនៗ ដោយប្រភេទជីសំខាន់ៗជាច្រើនខ្ពស់ជាងប្រហែល 20–40% បើធៀបនឹងដំណាក់កាល 2022–2023 ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីផលប៉ះពាល់នៃថ្លៃថាមពល ការដឹកជញ្ជូន និងការផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោក។

El Nino បង្កើនហានិភ័យទិន្នផលក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ក្រៅពីតម្លៃជី El Nino ក៏ជាកត្តាដែលអាចប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ផលិតកម្មស្រូវក្នុងឆ្នាំ 2026។ នៅពេល El Nino កើតឡើង អាកាសធាតុនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាធម្មតាមាននិន្នាការក្តៅជាង រាំងស្ងួតជាង ធ្វើឱ្យធនធានទឹកសម្រាប់ផលិតកម្មថយចុះ និងបង្កសម្ពាធលើរដូវស្រូវ។

សម្រាប់ដើមស្រូវ ទឹកគឺជាកត្តាសំខាន់ណាស់ពេញមួយដំណើរការលូតលាស់។ ប្រសិនបើអាកាសធាតុក្តៅ និងស្ងួតអូសបន្លាយ ដើមស្រូវងាយនឹងចុះខ្សោយ ដំណើរការស្រូបយកជីវជាតិខ្សោយជាងមុន ហើយសមត្ថភាពលូតលាស់ប្រព័ន្ធឫស និងការបំពេញគ្រាប់ក៏រងផលប៉ះពាល់ដែរ។ ក្នុងស្ថានភាពដែលថ្លៃជីបានកើនឡើងខ្ពស់រួចហើយ ប្រសិនបើកសិករបន្តកាត់បន្ថយការវិនិយោគលើជីវជាតិ ហានិភ័យនៃការធ្លាក់ចុះទិន្នផលនឹងកាន់តែធំ។

នៅឥណ្ឌូណេស៊ី ការផ្គត់ផ្គង់ជីមិនមែនជាបញ្ហាធំទេ ប៉ុន្តែបាតុភូត El Nino ត្រូវបានព្យាករថានឹងធ្វើឱ្យផលិតកម្មធ្លាក់ចុះ។ ទីភ្នាក់ងារស្ថិតិឥណ្ឌូណេស៊ីប៉ាន់ប្រមាណថា ផ្ទៃដីប្រមូលផលស្រូវក្នុងដំណាក់កាលពីខែមីនា ដល់ខែឧសភា នឹងធ្លាក់ចុះ 10.6% មកនៅត្រឹម 3.85 លានហិកតា (ប្រហែល 9.5 លានអាគ្រ) ខណៈដែលផលិតកម្មស្រូវមិនទាន់កិនត្រូវបានរំពឹងថានឹងធ្លាក់ចុះ 11.12% មកនៅត្រឹម 20.68 លានតោន។

ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់អង្ករពិភពលោកប្រឈមនឹងឧបសគ្គជាច្រើន

មិនត្រឹមតែរងផលប៉ះពាល់ពីផលិតកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ទីផ្សារអង្ករក៏ជួបការលំបាកនៅផ្នែកដឹកជញ្ជូនផងដែរ។ “ផ្នែកដឹកជញ្ជូនបានក្លាយជាសុបិនអាក្រក់ ជាពិសេសនៅអាស៊ី ដោយសារកំពុងខ្វះបាវប៉ូលីប្រូពីឡែន ខ្វះឡានដឹកអង្ករទៅកំពង់ផែ ហើយការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រក៏ត្រូវរំខានដែរ” នេះបើតាមពាណិជ្ជករម្នាក់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅសិង្ហបុរី នៃក្រុមហ៊ុនជួញដូរអង្ករពិភពលោកធំមួយ។ ក្រៅពីនេះ ការខ្វះខាតសម្ភារៈ និងការរំខានការដឹកជញ្ជូន កំពុងបង្កើនថ្លៃចរាចរ និងប៉ះពាល់ដល់ល្បឿននៃការបញ្ចេញទំនិញទៅទីផ្សារ។

ខណៈដែលការខ្វះជី និងភាពរាំងស្ងួតបានប៉ះពាល់ដល់រដូវស្រូវតូចៗដែលកំពុងប្រមូលផលនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រដូវបន្ទាប់ត្រូវបានព្យាករថានឹងរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងនេះ។ ប្រទេសដូចជាឥណ្ឌា ថៃ និងហ្វីលីពីន ចូលដល់រដូវចម្បងចាប់ពីខែមិថុនា–កក្កដា ខណៈដែលវៀតណាម និងឥណ្ឌូណេស៊ីកំពុងសាបព្រោះសម្រាប់រដូវទីពីរ។ ប្រទេសអាស៊ីភាគច្រើនផលិតស្រូវពីពីរ ទៅបីរដូវក្នុងមួយឆ្នាំ ដូច្នេះការប្រែប្រួលថ្លៃដើម និងអាកាសធាតុអាចប៉ះពាល់ជាបន្តបន្ទាប់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់។

ទោះបីជាមានការព្រួយបារម្ភអំពីការផ្គត់ផ្គង់ក៏ដោយ ពិភពលោកនៅតែមានស្តុកអង្ករសម្បូរបែប បន្ទាប់ពីទទួលបានផលល្អជាច្រើនឆ្នាំ។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក (USDA) ឥណ្ឌា – ប្រទេសនាំចេញអង្ករធំជាងគេលើពិភពលោក – បច្ចុប្បន្នកំពុងកាន់កាប់ស្តុកកំណត់ត្រា 42 លានតោន ស្មើនឹងប្រហែល 1/5 នៃស្តុកបម្រុងសរុបពិភពលោក ដែលរួមចំណែកកាត់បន្ថយសម្ពាធនៅពេលផលិតកម្មធ្លាក់ចុះ។

លោក Torero (FAO) បានឱ្យដឹងថា តម្លៃអង្ករប្រភេទផ្សេងៗបច្ចុប្បន្ននៅតែមានស្ថិរភាពគួរសម ប៉ុន្តែទំនងជានឹងកើនឡើង ទោះបីស្ថានភាពនៅច្រកសមុទ្រហ័រមូសត្រូវបានដោះស្រាយភ្លាមៗក៏ដោយ។ ការស្តារសកម្មភាពនៅច្រកសមុទ្រនេះឡើងវិញឆាប់ៗ អាចជួយជៀសវាងវិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ធំមួយ ប៉ុន្តែលោកបានព្រមានថា៖ “ប្រសិនបើក្នុងរយៈពេល 2–3 សប្តាហ៍ខាងមុខ យើងមិនអាចបើកផ្លូវនេះឡើងវិញបានទេ ស្ថានភាពនឹងក្លាយជាធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង។”

អាចមើលឃើញថា ការផ្គត់ផ្គង់អង្ករពិភពលោកបច្ចុប្បន្នមិនទាន់ធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពខ្វះខាតភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែកំពុងចូលដល់ដំណាក់កាលដែលមានហានិភ័យច្រើនជាងមុន។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើង អាកាសធាតុមិនអំណោយផល និងការរំខានការដឹកជញ្ជូន អាចធ្វើឱ្យការផ្គត់ផ្គង់ត្រូវរឹតបន្តឹងនាពេលខាងមុខ ហើយបង្កសម្ពាធលើតម្លៃ និងទីផ្សារស្បៀងពិភពលោក។

ប្រភពយោង៖ Japantimes.co.jp