Việt Nam Tiến Gần Đến Việc Vận Hành Thị Trường Carbon

Sở hữu tiềm năng lớn trong cung ứng tín chỉ carbon, đặc biệt là ngành nông nghiệp, Việt Nam đang tích cực triển khai các bước cần thiết để sớm vận hành sàn giao dịch carbon.

Việt Nam thu lợi nhuận từ tín chỉ carbon rừng

Trong năm 2023, lần đầu tiên, Việt Nam đã thu được tiền từ hoạt động giảm phát thải của rừng. Thông qua Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam thành công chuyển nhượng lượng giảm phát thải 10,3 triệu tấn carbon rừng (không phải tín chỉ carbon) khu vực Bắc Trung Bộ với mức giá 5 USD/tấn và đã nhận về đủ 51,5 triệu USD.

Hiện nay, số tiền này đang được giải ngân cho gần 70.000 người thụ hưởng và hỗ trợ các hoạt động sinh kế của cộng đồng địa phương theo kế hoạch chia sẻ lợi ích. Quỹ phát triển rừng đã tiếp nhận nguồn tiền từ WB và Việt Nam đã hoàn thành việc chi trả 77% số tiền này. Dự kiến trong năm 2024, việc chi trả sẽ được hoàn tất.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ đàm phán và ký kết thỏa thuận với Tổ chức Emergent để bán 5,15 triệu tấn carbon giảm phát thải từ rừng ở Tây Nguyên và Nam Trung Bộ trong giai đoạn 2022-2026. Giá bán tối thiểu là 10 USD/tấn carbon, tương đương tổng giá trị 51,5 triệu USD.

Tiềm năng từ sản xuất lúa giảm phát thải

Với đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam có tiềm năng tạo ra tín chỉ carbon từ nông nghiệp.

Trong mô hình này, người nông dân được hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật như giảm giống, giảm phân, áp dụng tưới ngập-khô xen kẽ…, từ đó ngành sản xuất lúa Việt Nam không chỉ giảm chi phí, tăng năng suất, tăng lợi nhuận mà còn giảm phát thải khí nhà kính, tạo ra thêm tín chỉ carbon.

Các mô hình thí điểm trong đề án trồng lúa giảm phát thải đã được triển khai tại 5 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long gồm: Kiên Giang, Sóc Trăng, Trà Vinh, Đồng Tháp và Cần Thơ; bước đầu đem lại những hiệu quả tích cực.

Dự kiến, vụ hè thu 2025 hoặc đông xuân 2025-2026 có thể chi trả thí điểm tiền tín chỉ carbon cho các mô hình. Nguồn tiền chi trả từ Quỹ TCAF khoảng 20 triệu USD.

Thực trạng hoạt động trao đổi tín chỉ carbon tại Việt Nam

Dù chưa có thị trường carbon chính thức, Việt Nam đã tham gia thị trường tín chỉ carbon quốc tế qua Cơ chế Phát triển sạch (CDM) – một cơ chế được thiết lập theo Nghị định thư Kyoto, cho phép các nước phát triển đầu tư vào các dự án giảm phát thải khí nhà kính tại các nước đang phát triển.

Việt Nam đứng thứ 9 thế giới về lượng tín chỉ carbon thu được từ các dự án CDM, tập trung vào năng lượng tái tạo và tiết kiệm năng lượng.

Hiện tại, Việt Nam đang tích cực hoàn thiện khung pháp lý để hình thành sàn giao dịch carbon. Dự kiến sàn giao dịch carbon sẽ thử nghiệm vào năm 2025 và chính thức hoạt động vào năm 2028.

Trong giai đoạn 2025-2028, thị trường sẽ thử nghiệm trong nước mà không kết nối với thị trường quốc tế, chưa bán tín chỉ carbon ra nước ngoài.

Từ năm 2029, Việt Nam sẽ nghiên cứu khả năng kết nối thị trường carbon trong nước với quốc tế. Từ sau 2030, sàn giao dịch carbon Việt Nam sẽ mở rộng kết nối với thị trường carbon trong khu vực và trên thế giới.

Dù còn chậm trong việc xây dựng khung pháp lý cho thị trường carbon, các chuyên gia hy vọng Việt Nam sẽ đi “chậm mà chắc” để đảm bảo tài chính từ giảm phát thải được giữ lại trong nước, tránh thất thoát khi tham gia thị trường quốc tế.

Nguồn: VnEconomy – Tạp chí kinh tế Việt Nam