Net Zero là gì? Cách đạt được phát thải ròng bằng 0

Net Zero là khái niệm đang được nhắc đến nhiều trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng. Đây không chỉ là một mục tiêu mà còn là cam kết mạnh mẽ của các quốc gia, doanh nghiệp trong việc giảm thiểu lượng khí thải carbon. Vậy Net Zero là gì, tại sao lại quan trọng và chúng ta cần làm gì để hiện thực hóa điều này? Hãy cùng Phân Bón Việt Nga khám phá trong bài viết dưới đây.

Net Zero là gì? 

Net Zero hay còn được gọi là phát thải ròng bằng 0, chính là mục tiêu mà nhiều quốc gia và tổ chức trên toàn thế giới đang hướng đến nhằm ngăn chặn việc biến đổi khí hậu toàn cầu. Net Zero là trạng thái lý tưởng khi lượng khí nhà kính (Greenhouse – GHG) thải vào bầu khí quyển Trái đất cân bằng với lượng GHG được loại bỏ. Nói một cách dễ hiểu, hãy tưởng tượng Trái đất như một chiếc “ngân hàng” khí nhà kính (GHG). Khi con người thải khí nhà kính vào không khí (như CO2 từ ô tô, nhà máy, hoặc các hoạt động khác), thì giống như “rút tiền” từ ngân hàng.

Để giữ cho “ngân hàng” không bị cạn kiệt, chúng ta cần phải “gửi lại” một lượng khí nhà kính tương đương vào không khí, chẳng hạn như thông qua việc trồng cây (vì cây sẽ hấp thụ CO2). Net Zero có nghĩa là tổng số lượng khí nhà kính mà chúng ta thải vào không khí (rút tiền) sẽ bằng với lượng khí nhà kính mà chúng ta loại bỏ hoặc giảm thiểu (gửi lại), nhờ đó không làm tăng thêm lượng khí nhà kính trong khí quyển.

Tầm quan trọng của Net Zero

Để ngăn chặn những tác động xấu đến việc biến đổi khí hậu, nhiệt độ trên toàn cầu cần phải được giới hạn ở mức 1,5°C so với trước thời kỳ công nghiệp bắt đầu phát triển. Hiện nay, Trái đất đã ấm hơn trước khoảng mức 1,1°C so với cuối những năm 1800, trong tương lai lượng khí thải vẫn tiếp tục tăng. Để hạn chế điều đó, như đã nêu trong Thỏa thuận chung Paris về khí hậu, lượng khí thải cần giảm 45% vào năm 2030, đạt mức phát thải ròng bằng 0 trong năm 2050.

Để làm được điều này, chúng ta cần hạn chế sự tích tụ của khí nhà kính trong khí quyển, ngăn chặn tình trạng nóng lên của Trái đất. Tạo điện, công nghiệp, giao thông, xây dựng, nông lâm nghiệp, chất thải,… đều là một trong số những nguyên nhân tạo ra khí thải. Mục tiêu của Net Zero chính là đảm bảo lượng khí nhà kính phát thải từ các hoạt động của con người không vượt quá lượng của hành tinh này có thể hấp thụ, hoặc có khả năng loại bỏ được, giúp giảm thiểu các tác động tiêu cực đến biến đổi khí hậu. 

Để đạt được mục tiêu trên, đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong tất cả các hệ thống kinh tế và xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Đầu tư vào các công nghệ xanh, năng lượng tái tạo giảm phát thải vừa giúp tiến gần hơn đến mục tiêu mà còn tạo ra việc làm mới, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Hiện trạng Net Zero tại Việt Nam

Việt Nam đã cam kết quốc tế trong việc giảm phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc lần thứ 26 (COP26). Đồng thời, Việt Nam đã đề ra các chính sách và quy định cam kết mạnh mẽ việc giảm phát thải nhà kính như Chiến lược Phát triển Năng lượng Quốc gia với mục tiêu đạt mức phát thải rong bằng 0 trong năm 2025. Đến năm 2030, nước ta đặt mục tiêu tiêu thụ 175 – 195  triệu tấn dầu quy đổi (TOE) năng lượng sơ cấp, tăng đến 320 – 350 triệu TOE vào năm 2045. 

Năng lượng tái tạo tỷ trọng dự kiến sẽ chiếm 20 – 25% tổng năng lượng sơ cấp vào năm 2030, tăng lên 60 – 65% vào năm 20245. Để đạt được mục tiêu trên, chính phủ đã đặt ra các biện pháp tiết kiệm năng lượng với kế hoạch tiết kiệm đến 9% năng lượng so với kịch bản BAU (kịch bản phát triển thông thường trong ngành năng lượng Việt Nam) vào năm 2030, 20% vào năm 2045.

Hệ thống điện thông minh, an toàn và mang lại hiệu quả cao cũng là một trong những yếu tố quan trọng của chiến lược trên, bởi cần đảm bảo nguồn năng lượng điện đáng tin cậy giúp giảm thiểu khí thải nhà kính và góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững, hướng tới một tương lai không phát thải. Việc giảm phát thải khí nhà kính từ các hoạt động năng lượng so với kịch bản BAU đạt 25% vào năm 2030 và 70% vào năm 2045. Nhờ những chính sách khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng kể từ giai đoạn 2019 –  2020. 

Cuối năm 2020, tổng công suất điện mặt trời đạt 16.700 MW, đưa Việt Nam trở thành thành viên trong top 10 quốc gia phát triển năng lượng tái tạo nhanh nhất thế giới. Trong lĩnh vực nông nghiệp năm 2020, Việt Nam giảm được 1,5 triệu tấn CO2 từ các hoạt động trồng trọt và chăn nuôi. Ngành cần dùng đất như lâm nghiệp, Việt nam đặt mục tiêu tăng tỷ lệ che phủ rừng lên đến 42% vào năm 2030, kết quả giảm đến 11,1 triệu tấn CO2 vào năm 2020. Đặc biệt, ngành xử lý chất thải có 71% chất thải rắn sinh hoạt được xử lý bằng phương pháp chôn lấp, 16% chế biến compost và 13% là đốt. Cuối cùng, lĩnh vực công nghiệp giảm 4,06 triệu tấn CO2 vào năm 2020.

Ngoài những thông tin về Net Zero là gì, bà con có thể tham khảo thêm các bài viết chủ đề liên quan như:

• Tầm Quan Trọng Của Đề Án “1 Triệu Hecta Lúa Chất Lượng Cao” Đối Với Đồng Bằng Sông Cửu Long

4 biện pháp pháp phát thải ròng bằng 0

1. Dùng năng lượng tái tạo

Đến năm 2035, ước tính năng lượng tái tạo sẽ tạo ra 60% điện năng lượng của thế giới và trong thập kỷ qua, sự tăng trưởng của năng lượng tái tạo đã liên tục và vượt trội hơn hẳn kỳ vọng đề ra. Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) 1/12/2021 cho thấy: “Năng lượng tái tạo chiếm gần 95% mức tăng công suất điện trên thế giới cho đến năm 2026”. Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cũng cho biết: “Việc bổ sung điện năng tái tạo kỷ lục trong năm 2021 là 290 gigawatt là một dấu hiệu khác cho thấy một nền kinh tế năng lượng toàn cầu mới đang hình thành”.

2. Cải tiến công nghệ

Việc sử dụng robot và tự động hóa trong các dây chuyền sản xuất để giảm thiểu công đoạn thủ công sẽ giúp tiết kiệm năng lượng và tăng năng suất. Sử dụng công nghệ IoT (Internet of Things) để giám sát và điều khiển quá trình sản xuất, tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng. Xây dựng xanh cũng là một trong những giải pháp bền vững, mang lại nhiều hiệu quả thiết thực cho lợi ích kinh tế lâu dài đến doanh nghiệp. 

Bằng cách giảm thiểu lượng khí thải carbon và dùng hiệu quả các nguồn tài nguyên, các công trình xanh sẽ giảm mức độ rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu và quy định môi trường sẽ ngày càng được chặt chẽ. Theo một nghiên cứu của Tổ chức Năng lượng Tiết kiệm Hoa Kỳ (American Council for an Energy-Efficient Economy – ACEEE) vào năm 2023, các tòa nhà xanh có thể tiết kiệm chi phí năng lượng lên đến 30% so với các tòa nhà truyền thống.

3. Thu và lưu trữ carbon (CCS)

Đây là công nghệ tiên tiến nhằm giảm thiểu lượng khí thải CO2 gây hiệu ứng nhà kính, chống biến đổi khí hậu. Quy trình CCS sẽ gồm việc thu giữ CO2 từ các nguồn phát thải lớn như nhà máy nhiệt điện, tiếp đến sẽ vận chuyển và lưu trữ lâu dài dưới lòng đất. Công nghệ này hứa hẹn sẽ là một trong những giải pháp hiệu quả để giảm thiểu khối lượng khí thải CO2 và đạt được mục tiêu trung hòa carbon trong tương lai.

4. Bảo vệ và trồng rừng

Rừng chính là nơi cung cấp sinh khối, tái tạo trồng và bảo tồn rừng có thể mang lại nhiều cơ hội mới trong ngành công nghiệp. Các khu rừng nhiệt đới và rừng cây lá rộng, là các “bể chứa carbon” tự nhiên lớn. Khi cây cối phát triển, chúng hấp thụ CO2 qua quá trình quang hợp và lưu trữ carbon trong thân, cành và rễ.

Việc trồng và tái tạo rừng mang lại nhiều lợi ích trong chiến lược đạt Net Zero, từ việc hấp thụ CO2 và giảm khí nhà kính, bảo vệ đa dạng sinh học, cải thiện chất lượng đất, đến giảm thiểu thiên tai và cải thiện điều kiện sống. Đây là một giải pháp tự nhiên mạnh mẽ và hiệu quả trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

Khác biệt giữa trung hòa carbon và Net Zero là gì? 

Khác biệt giữa trung hòa Carbon và Net Zero nằm ở phạm vi và phương pháp tiếp cận. Trung hòa Carbon là mục tiêu đạt được không phát thải carbon cho một công ty, sản phẩm, sự kiện, hoặc thương hiệu thông qua việc đo lường khí thải, giảm thiểu lượng phát thải và bù đắp phần còn lại bằng các tín chỉ bù đắp carbon. 

Trong khi đó, Net Zero là mục tiêu tham vọng hơn, áp dụng cho toàn bộ tổ chức và chuỗi giá trị của tổ chức, bao gồm việc giảm khí thải gián tiếp từ các nhà cung cấp và người tiêu dùng. Để đạt được Net Zero, không chỉ cần cắt giảm khí thải mà còn phải loại bỏ carbon khỏi khí quyển, với trọng tâm là giảm thiểu khí thải thay vì chỉ bù đắp, nhằm đạt được mức phát thải ròng bằng không trong dài hạn.

Doanh nghiệp cần làm gì để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0?

Để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0, các doanh nghiệp cần thực hiện một cách tiếp cận đa hướng. Họ phải giảm lượng khí thải carbon từ các hoạt động của mình, bao gồm việc quản lý cắt giảm khí thải trong nội bộ và chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần bù đắp lượng khí thải khó tránh khỏi trong ngắn hạn.

Điều quan trọng là phải có dữ liệu chính xác để hiểu và giảm thiểu khí thải, đồng thời cung cấp báo cáo dữ liệu minh bạch, chính xác và khách quan. Để đi xa hơn trạng thái trung hòa carbon và đạt mức Net Zero, doanh nghiệp cần mở rộng cách họ nghĩ về carbon, bao gồm việc phân loại khí thải theo các phạm vi trong Nghị định thư Kyōto về khí nhà kính.

3 Vi phạm trong phát thải ròng bằng 0

Phạm vi 1: Các phát thải trực tiếp từ các nguồn mà tổ chức sở hữu hoặc kiểm soát, bao gồm việc đốt nhiên liệu tại chỗ như trong nồi hơi khí, các phương tiện thuộc đội xe và hệ thống điều hòa không khí.

Phạm vi 2: Các phát thải gián tiếp phát sinh từ việc sản xuất điện, nhiệt, làm mát và hơi nước mà tổ chức mua và sử dụng.

Phạm vi 3: Toàn bộ các phát thải gián tiếp khác xảy ra trong chuỗi giá trị của một công ty. Đây là những nguồn phát thải khó theo dõi và kiểm soát nhất nhưng thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng phát thải, bao gồm những yếu tố liên quan đến các nhà cung cấp đầu chuỗi cung ứng, hoạt động đi công tác, mua sắm, xử lý chất thải và nước, cũng như các giai đoạn sử dụng và cuối vòng đời của sản phẩm và dịch vụ mà công ty sản xuất.

Lời kết

Net Zero là mục tiêu quan trọng để bảo vệ môi trường và xây dựng tương lai bền vững. Phân bón Việt Nga cam kết đồng hành cùng nông dân với các giải pháp sản xuất thân thiện, giảm thiểu phát thải và thúc đẩy canh tác xanh, góp phần chung tay vì một hành tinh xanh.